1388

 

                                                وَشـّـیـں هــــال

          مرچیگیں دَور کمپیوٹر ، انٹرنٹ ، ٹکنالوژی و هوالکاری ءِ دَؤر انت که علم و زانت ءِ گیش و گیشتریں دیمرئی ءِ سَوَب بیت  ، بلوچ لبزانک و ادب چه دنیای ءِ لبزانکاں باز پُشت انت ، تاں هنون بلوچان ءَ بلوچی وانگ و نبیسگ ءِ وَهد نه رَستگ ، تاں هنون بلوچی آبانی ٹـایپ و کمپیوٹر نه ٹهتگ یا بازار و نهادی ءَ نه یتکگ ،

                                                بــَـلــــے !!!

                        الــّـمیں و نیکیں هال ایش انت  که همے زیتاں

                    کمپوٹری پروگراماں ، مایکروسوفٹ ءِ برنامه و پروگراماں

                                          بلوچی وینڈوز

                       پیداک انت ، و اے جهد بلوچ زانتکاریں جهدکارانی

                                    زندگیں چیدگے که ستا کرزیت !  

پهره: اخبار بلوچستان و جهان

                                    دَسـْــــــــتـــــونــــک


دل تـئـی بــِچـکـَـنــد نـازیـں ، چـَه شـرابـاں نـوش کتگ

چه وَت انت بیگواه و بے دَر تا که سار اوں هوش کتگ


ماه و اِسـتـاراں و روچ هـم ، کـُنـّت و سَر جَـهل و چِیر

تا که ٹــَهــل ءِ کـَنـد و نـُزهنـد ، مئی دَوار ءَ گوش کتگ


سـَد هزاراں سال بات انت ،سـَد بهار تئی زیب و رَنگ

کـَلـْکــَشـان ءِ یـکـّیں پـُـل ئـے کـه جهان اِت روش کتگ


گـُل دلانی بـادشــاه انــت ، کــَد نــه مَـرّیــنــیــت من ءَ

دل مِڑان انت گوں من و سار،په گـُلی سَد کوْش کتگ


شــادهـانی چــاپ و نـازیـنـک ، دل تـرا هم واب دیست

اے مــن ءَ پـَه لـَکّ انت دلـبـَر ، پـَـردگی گـَر پـوش کتگ


« تَهل » گـُلانی داد مــروچی گـُرک و دِرّوکیں گـَم انت

نــاز ءَ مَـنّ ئے ، نــاز ءَ زور ئے ، نــاز ترا وا چوش کتگ


                                                       کریم بلوچ _ تـَهـْـل
                                                            27/04/08

 لزوم مطرح نمودن منافع پایمال شده ملت بلوچ‏

یکی از اروز و امال ملتهای تحت استعمار و ستم همانا رهائی از چپاول و ظلم و به دست گرفتن مقدرات سرزمین خود بوده و می باشد و در این بین بلوچستان به دلیل موقعیت استراتزیکی خود در منطقه و جهان و نیز ثروتهای زیر زمینی و روی زمینی دارای اهمیت می باشد.در ضمن از نظر تاریخی نیز ملتی می باشد تاثیر گذار که می توان به حضور بلوچها در نیروی دریائی سلطان نشین عمان در قرون گذشته و شرکت انها در نبرد بر ضد استعمار گران پرتغالی اشاره کرد که برای اثبات ان نیز می توان به حضور صدها هزار بلوچ در افریقا و کشورهای عربی به خصوص عمان اشاره کرد وبه دلایل فوق قدرتهای بزرگ برای ترسیم و حفظ موازنه در منطقه" این سرزمین و این ملت را قربانی مطامع خود نمودند که برای نمونه می توان به بلوچستان شرقی که در ترکیب پاکستان می باشد اشاره نمود که در صورت استقلال و جدائی از پاکستان "موازنه را به طور کل در منطقه و جهان تغیر خواهد داد که در حال حاضر قدرتهای بزرگ راضی به ان نمی باشند و در تایید این مطلب انکه بلوچستان پاکستان با دارا بودن منابع غنی گاز طبیعی و غیره" نقش مهمی در حفظ این کشور و تا مین درامد ارزی و خودکفائی در انرزی  بازی می نماید و از سوی دیگر نیز با توجه به اینکه بیش از یک سوم وسعت پاکستان را شامل می شود با بودن در ترکیب پاکستان هست که به ان کشور ماهیت وجودی می بخشد و در صورت جدائی" پاکستان دیگر از هم خواهد پاشید و موازنه با هند نیز از بین خواهد رفت که این مورد به نفع چین رقیب هند نمی باشد! اما موضوع در مورد بلوچستان غربی متفاوت تر می باشد و این سرزمین در یک قدمی استقلال بوده و قدرتهای بزرگ برای تشکیل ان به توافق رسیده اند که در اینجا به ان نمی پردازیم اما یک سوال را مطرح می کنیم و ان اینکه" استقلال صرف برای بلوچستان غربی کافی هست؟ و ایا مسائل به ظاهر حاشیه ای را نباید از حالا مطرح نمود و به نتیجه رسید؟ مسائلی که تا کنون متاسفانه هیچگونه تلاشی برای مطرح نمودن ان نشده هست ! اینکه بلوچستان مستقل خواهد شد در ان هیچ شک و شبه ای نیست و نباید در مورد ان با هیچ سازمان و تشکیلاتی مذاکره کرد و به مسایل همچون فدرالیسم و غیره برای جایگزینی استقلال پرداخت اما جا دارد برای فشار و گرفتن حقوق ملت بلوچ که بیش از 100 سال در زیر فقر بوده و منابع زیر زمینی و روی زمینی ان غارت شده و ملتش نیز طی این مدت دهها بار مورد کشتار قرار گرفته اند اقدامات ایذائی انجام داد که دشمنان ملت بلوچ بدانند که در حق این ملت چی شده و بی جهت این ملت را به جدائی طلبی و تروریسم متهم نکنند و حقوق از دست رفته این ملت را برگردانند و ان مسائل عبارتند از:

 ایا مبارزات ملت بلوچ برای احقاق حق تعیین سرنوشت" تجزیه طلبی هست یا استقلال طلبی؟‏

 سارا حیدری 

متاسفانه کلمات تجزیه طلب و استقلال طلب تا کنون مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته نشده و تفاوتهای انها نیز معین نگردیده و همانطور که کلمه" ترور و تروریسم به صورت گزینه ای مورد استفاده دولتها و سازمانها ی مختلف می باشد و هر یک" ان را در چارچوب منافع ملی و یا خواسته های حزبی و تشکیلاتی مورد ارزیابی قرار داده و تعریف و تجزیه و برداشت خودشان را دارند "کلمه تجزیه طلب  و استقلال طلب نیز همین طور به صورت گزینه ای مورد استفاده کشورها و سازمانها قرار می گیرد در حالی که بین معانی تجزیه طلب و استقلال طلب تفاوتهای اساسی وجود دارد که در این جا به ان می پردازیم و با این سوال شروع می کنیم"

 چرا کردستان عراق تا کنون اعلام استقلال ننموده هست؟!

 Sara Heydari

تعداد زیادی از فعلان بلوچ با الگو و مدنظر قرار دادن اقلیم کردستان عراق و وضعیت ان و اینکه این منطقه با توجه به گذشت سالها از سقوط صدام حسین تا کنون نتوانسته به استقلال برسد و تعمیم ان به مسئله بلوچستان.با ناامیدی بیان می کنند "با توجه به اینکه این منطقه با ان همه امکانات تا کنون نتوانسته هست به استقلال برسد و غرب به این امر راضی نشده پس استقلال ما نیز غیر ممکن می باشد! در حالی این عده از این مسئله غافل می باشند که دلایل عدم استقلال کردستان عراق دلایلی هست خاص و اقلیم کردستان در همان ابتدای سقوط صدام نیز می توانست اعلام استقلال کند

سینها روکین اشکری مان انت

دل منی رنجور پریشان انت

دوستی دوری چو هنجری بریت

گندگ مهلنجی دردی درمان انت

بی وپا گون من پرچیا زهری

می جگر موچ ، سینه بریان انت

بیا بگندان من تیّ گلین دیما

هک منی پر تیّ گردنا گران انت

من چو مجنونا نشتگ و گریوان

لیلی می پرشاد کندان انت

گر بلوتی می شکّلین ساها

جان و مال پر تو ندر و کُربان انت

دشمنانی سوجا مگِر دلبر

پر من و پر تو نُکس و تاوان انت

من گلان مرچی بهت منی اتکگ

دلبر می لوگا آتکگ مهمان انت

ساهتی یجّاه هلوتا نندگ

ای منی وهدی هُبّ و اَرمان انت

ای پسند یک آشکی وهدی

دیدگان دائم اَرسی لونجان انت

ملا محمد نور پسند

 ضرورت تشکیل دولت در تبعید بلوچستان و فوائد ان‏

 Sara Heydari

یکی از روشهای اعلام موجودیت و نیز کسب استقلال و یا اعاده استقلال از دولتهای سلطه گر همانا تشکیل دولت در تبعید می باشد که به نمونه های ان در دنیا و نیز در طول تاریخ زیاد می شود برخورد نمود و بیشتر به دو حالت به وقوع می پیوندد:1- در حالتی که دولتی با حمله به کشوری مبادرت به اشغال ان نموده و ان کشور را ضمیمه خود می نماید مانند انچه در جنگ جهانی دوم به وقوع پیوست که در ان المان با حمله برق اسا به کشورهای اروپائی اقدام به اشغال انها نمود و در پی ان دولت کشورهای فوق با فرار به انگلستان مبادرت به تشکیل دولتهای در تبعید نموده و به مقاومت بر ضد المان ادامه دادند.2

چُکیں بلوچانی ما چُکیں ‌بلوچانی

---

مئے ترس ءَ زمین لرزیت مئے بیم ءَ کلات جکسنت
ما کوھیں ‌مزار چُکیں ‌، ما گلڑیں ‌شیرانی

---

چُکیں بلوچانی ما چُکیں ‌بلوچانی

---

ما کوپگیں ‌پِسّانی ، ما جامگیں ‌ماسانی ما پنجگیں ‌براتانی ، ما لجیں ‌گہارانی

---

چُکیں بلوچانی ما چُکیں ‌بلوچانی

---

ما نان دئے ءُ داد بکشیں ، ما سردئے ءُ نام کشیں ما ھونی میار جلیں ، ما دیما رویں ‌بیرانی

---

چُکیں بلوچانی ما چُکیں ‌بلوچانی

---

ماں گیرتءِ شیر متکگ ما ساھگ ءَ زھمانی ھون پٹ ایت چہ مئے چماں ما کومیں‌ شھیدانی

---

چُکیں بلوچانی ما چُکیں ‌بلوچانی

ھون زرور کار ءَ کئیت یک روچے مئے قوم ءِ تاوان نہ بنت ھچبر نازیک مئے ماسانی

---

چُکیں بلوچانی ما چُکیں ‌بلوچانی

---

ما پشتیں ‌یتیمانی لاچاریں‌ گریبانی زُلم ءِ ھسار ءَ پروشیں ‌دور نئیت پدا زُلمانی

---

چُکیں بلوچانی ما چُکیں ‌بلوچانی

چکّاسیں ‌ھزار رند ءَ تیراں ‌وتی دلبندءَ قول انت تئی پرزندءَ گوں ‌گونڈلاں ‌تیرانی

---

چُکیں بلوچانی ما چُکیں ‌بلوچانی

چم روک انت بلوچستان نامداریں ‌بلوچانی درگاہ انت شھیدانی شھموکیں‌ سگارانی

---

چُکیں بلوچانی ما چُکیں ‌بلوچانی

بلوچ و بلوچستان - زبان بلوچی ،


زبان بلوچی
1) موقعیت زبانشناختی. بلوچی در همه اصول و کلیات، یکی از زبانهای ایرانی شمال غربی است که با زبانهای پارتی (ایرانی میانه)، کُردی نوین، تاتی، طالشی و دیگر گویشها (رجوع کنید به  مقاله مکنزی دربارة لهجه شناسی ایرانی جنوب غربی و شمال غربی) پیوندی نزدیک دارد. بررسی زیر تصویری از پیشینه بلوچی را به دست میدهد.
الف) واجشناسی. بلوچی در موارد زیر درکنار پارتی جای دارد و در تقابل با فارسی میانه: واجهای s و z و ª k * و ( h ) ª g * را از هندو اروپایی نگه داشته است. مثال:

تمدن ستیزی ِ اشغالگران فارس در بلوچستان ( 2  )

اگرچه همیشه و با صدای رسا می گوئیم که " بلوچــــی مئــے وتــی شهــــدیں زبان انت"  اما فاشیستهای برتری طلب وکینه توز فارس بیهوده سعی بر آن دارند تا زبان اصیل مان را تا حد "گویشی از فارسی" تنزل دهند. 

فارسهای تنگ نظردر حالی زبان اصیل میلیونها بلوچ را نادیده می گیرند که در زرنج، شال (کویٹه)، کیچ ءُ تربت، کراچی، پنجگور، گوادر، خضدار دهها آکادمی وتشکل فرهنگی بلوچی فعالیت دارند و زبان بلوچی تا سطح عالی در دانشگاه بلوچستان در شال (کویٹه) تدریس می شود.

فعالیتهای ادبی و فرهنگی آکادمی سید هاشمی در کراچی، بلوچی آکادمی در شال، عزت آکادمی در پنجگور، عباس علی زیمی اکیدمی در کراچی ، بلوچستان اکیدمی در تربت، سنگت ادبی مجلس در مشکت ، قاسم ادبی مجلس در مند،  آکادمی بلوچی در زرنج و تشکلهای فرهنگی مردم بلوچ در شهرهای دیگر بلوچستان و حتی در کشورهای عربی و اروپایی،  وجود و فعالیت اینترنتی دهها وبلاگ و وبسایت به زبان بلوچی، انتشار دهها نشریه و مجله بلوچی اززنده و پویا بودن زبان بلوچی نشان دارند.

کاربرد روزانه زبان بلوچی بوسیله میلیونها بلوچ در بلوچستان غربی، بلوچستان شرقی، بلوچستان شمالی ( نیمروز، هلمند و ایالت زابل در افغانستان ) و بلوچهای ساکن خراسان، ترکمنستان، هندوستان، کنیا و تانزانیا، کشورهای عربی حاشیه خلیج عرب وپناهندگان سیاسی بلوچ در کشورهای اروپایی ، شاعری و نویسندگی صدها شاعر و نویسنده بلوچ به زبان مادری مان، چاپ و نشر کتب گوناگون بلوچی بدون کمک اقتصادی دولتی، پخش برنامه های رادیویی و تلویزیونی از بلوچستان شرقی ، بلوچستان شمالی، کابل، اروپا و کانادا، صنعت نوپای فیلم سازی بلوچی، شاهدان زنده و عینی بر پویایی و زنده بودن شهـــدیں بلوچـــی هستند.. 

 جو خفه کننده ایران و بخصوص شرایط بلوچستان غربی چنان پلیسی و خفقان آور است که حتی برخی از دانش آموزان و دانشجویان بلوچ از اصالت ،موقعیت و جایگاه مهم زبان مادری خویش در بی خبری مانده اند.

 بعضی از دانش آموزان و دانشجویان بلوچ از اینکه زبان مادری مهمترین اهرم هویت ملی ما است بی خبر مانده و به زور سرنیزه در این زمینه نا آگاه نگه داشته شده اند.

  نادیده گرفتن زبان بلوچی وجنگ طولانی اشغالگران فارس برعلیه بلوچ و بلوچستان متاسفانه باعث شده که افرادی نا آگاه به هویت پرافتخار ملی شان، فارس زده شوند. این فارس زدگان، قربانیان سرگردان و بازندگان سیه روز در روابط اجتماعی بلوچستان هستند. اشغالگران فارس از این افراد فارس زده به طرق جنون آمیز سوء استفاده می کنند وبا حقارت به آنان می نگرند زیرا که بلوچ هستند. جامعه بلوچ آنان را بخاطر در آوردن ادای فارسها، ازخود دور می کند.

 در حالیکه زابلیهای نمک نشناس با لهجه زابلی زبان فارسی در مدارس و ادارات دولتی در بلوچستان به راحتی و مغرورانه با هم صحبت می کنند، زبان بلوچی مطلقا نادیده گرفته می شود. اگر بلوچ آگاه و مسئولی مانند شهید زنده یاد یعقوب مهرنهاد از حقوق فرهنگی ـ اجتماعی و زبان مادری بلوچ از طریق مسالمت آمیزسخن بگوید سرش بالای دار می رود.

اگر چه زبان اصیل مان قریب به یک قرن از طرف شونیستهای تنگ نظر فارس در معرض حملات رسمی و سیستماتیک اداری بوده و ازبکارگیری هیچ نیرنگی برای تضعیف و از بین بردن آن غافل نمانده اند بازهم زبانی زنده است و در حال حاضر حتی در بلوچستان غربی نیز در حال شکوفایی است. کافی است به تعداد روافزون شاعران، نویسندگان و علاقه مندان به زبان مادری مان نسبت به ۳۰ سال پیش اشاره کنم.

اگرهرزبان دیگری بدین طریق و با اعمال این همه سیاستهای ضد ملی و مخرب قریب به یک قرن زیر سلطه زبان و فرهنگ بیمارگونه فارس می بود مغلوب شده و شاید تا بحال از رده زبانهای زنده خارج می شد اما بلــوچــــــی همچنـــان زنـــده اســـت . 

به یقین درآینده ای آزاد شهـــدیں بلوچـــی نه تنها در مدارس ابتدایی و متوسطه وطن مان( بلوچستان )، بلکه درسطوح آموزش عالی نیز در دانشگاههای دزآپ، پهره، چهبار، شستون و واش جایگزین زبان تحمیلی فارسی خواهــد شـــــد.

سیاست بلوچ دشمنانه حکام فاشیست تهران وباندهای مافیایی حاکم برسرزمین مان درعملکرد "آموزش و پرورش" رژیم در بلوچستان نمایان است. اینکه سالانه دهها هزار دانش آموز بلوچ تجدید، مردود می شوند و دهها هزار مجبور به ترک تحصیل میشوند تنها گوشه ای ازفرهنگ ستیزی و  تبه کاری های "آموزش و پرورش"  پارسیان اشغالگردر بلوچستان است.

بسیاری از دانش آموزان بلوچ با حمایت والدین دلسوز تمام سختیها و مشکلات ساخته "آموزش و پرورش" رژیم را بجان می خرند و دوران ابتدایی و راهنمایی را بپایان می رسانند. اما دردوران دبیرستان بیش از ۵۰ درصد دانش آموز بلوچ به ادامه تحصیل در زمینه زبان و ادبیات فارسی یعنی "علوم انسانی"جهت داده می شوند. 

عملکرد شونیستی و بلوچ ستیزانه "آموزش و پرورش" رژیم در بلوچستان و زبان تحمیلی فارسی از موانع بزرگ و مخرب برای تحصیل علم و کسب دانش فرزندان مان در سطوح عالی نیزهستند. به همین دلیل است که در دهه های اخیر صدها تن از دانشجویان بلوچ از شستون، پهره، دزآپ، چهبار، واش، میناب، جاسک، کنرک و دیگر شهرهای بلوچستان مجبور به ترک وطن ( بلوچستان ) برای ادامه تحصیل شده اند.

 
یکی از افتخارات مردم بلوچستان وجود صدها فارغ التحصیل بلوچ است که در دانشگاههای معتبر دنیا درس خوانده اند و هم اکنون در موقعیتهای شغلی مهم در کشورهای اروپایی، آسیایی وآمریکایی به کسب تجارب گرانبهای علمی و کاری مشغول هستند. وجود صدها دانشجو در خارج از بلوچستان نیز مایه افتخارماست.اعلام آمار و ارقام تجدیدی ها و مردودی ها از طرف آموزش و پرورش رژیم، تحلیلها و اظهارنظر مکارانه برخی از شونیستهای افراطی در راستای آسیمیلاسیون مردم بلوچ اهداف شوم و ضدبشری زیر را دنبال می کنند:

۱ ـ ادامه تبلیغات فاشیستی مبنی بر اینکه دانش آموزان بلوچ بیشترازتمام فارسها مشکل فراگیری و آموختن دارند و ازاین طریق دربین فارسها این توهم را که بلوچها ازتوانایی یادگیری کمتری و انگیزه ضعیف تری برخودارهستند،  تشدید می کند. توهمی پوچ که به برتردانستن فارس و تحقیر دانش آموزان بلوچ می انجامد.

۲ـ مقصر دانستن والدین و دانش آموزان بلوچ ، تبرئه "آموزش و پرورش" رژیم و مسئولان شونیست این اداره.

۳ـ گذاشتن تاثیرمخرب برانگیزه یاد گیری دانش آموزان بلوچ دردوران ابتدایی تحصیل. 

۴ـ هدف دیگر آنکه نوباوگان، دانش آموزان و فرزندان بلوچ را به وسیله زابلیهای روانی و بیسواد ( باصطلاح معلم ) از تحصیل علم محروم  کنند.

۵ـ     طولانی ترکردن دوران حکمرانی شونیستهای فارس و زابلیهای جنایتکاردر بلوچستان.

۶ـ تشدید و گسترش این توهم پوچ و ضد بشری در بین اشغالگران بی تمدن فارس که مردم بلوچ تا "ظهور امام زمان" قلابی و بعد از آن یعنی برای همیشه در اسارت فارسهای برتری طلب فاشیست و زابلیهای جنایتکارخواهند ماند.

۷- با افزایش بیسوادی مانع آگاهی فرزندان بلوچستان از حقوق ملی، اجتماعی و سیاسی شان گردند.

 ۸ـ بدون مقاومت و مخالفت آگاهانه مردم بلوچ، با زور، زر و تزویر به تبلیغ و ترویج خرافات پوچ و مذهب رافضی خود بپردازند.

 با توجه به سیاستهای برتری طلبانه و عملکرد بیمار گونه و کینه توزانه اشغالگران فارس در بلوچستان، یقینا اهداف شیطانی "آموزش و پرورش" آنان به موارد بالا محدود نمی شوند.

اگرچه رژیم تهران برای سد کردن پیشرفت فرزندان بلوچستان و سواد دار شدن آنان به هر کاری دست می زند اما قادر نیست برای همیشه مانع تحصیل و پیشرفت علمی دانش آموزان و دانشجویان بلوچ باشد. زیرا والدین دلسوز، دانش آموزان و دانشجویان بلوچ  به اهمیت علم و دانش که بیش از "زگهواره تا گور" است بخوبی پی برده اند. 

پروشت ءُ پروش بات تهران ءِ شیعی ـ فاشیستی حکومت

آزات ءُ آباد بات گنجیں بلوچستان

 ایا مبارزات ملت بلوچ برای احقاق حق تعیین سرنوشت" تجزیه طلبی هست یا استقلال طلبی؟‏

 سارا حیدری 

متاسفانه کلمات تجزیه طلب و استقلال طلب تا کنون مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته نشده و تفاوتهای انها نیز معین نگردیده و همانطور که کلمه" ترور و تروریسم به صورت گزینه ای مورد استفاده دولتها و سازمانها ی مختلف می باشد و هر یک" ان را در چارچوب منافع ملی و یا خواسته های حزبی و تشکیلاتی مورد ارزیابی قرار داده و تعریف و تجزیه و برداشت خودشان را دارند "کلمه تجزیه طلب  و استقلال طلب نیز همین طور به صورت گزینه ای مورد استفاده کشورها و سازمانها قرار می گیرد در حالی که بین معانی تجزیه طلب و استقلال طلب تفاوتهای اساسی وجود دارد که در این جا به ان می پردازیم و با این سوال شروع می کنیم"

ایا مبارزه ملت بلوچ برای کسب حق تعیین سرنوشت خود تجزیه طلبی هست یا استقلال طلبی؟ و اصولا چه چیز را تجزیه طلبی و چه چیز را استقلال طلبی باید نامید؟ تجزیه طلب یعنی " جدا کردن جزئ از کل بدون در نظر گرفتن فاکتورهای زبانی- ملی- نزادی- جغرافیائی- تاریخی-مذهبی و کلیه عوامل مشترک بین یک کشور واحد یا یک ملت واحد! مثلا جدا کردن یزد یا اصفهان از کشور اینده فارسستان – اما استقلال طلبی یعنی " به دست گرفتن سرنوشت سرزمینی که هیچگونه پیوندی نه تاریخی – نه زبانی- نه ملی و نه جغرافیائی با کشور تحت سلطه دارد و در ضمن حقوق اولیه ان نیز رعایت نشده و قوم حاکم در حال چپاول منابع و ثروتهای ان می باشد و ان سرزمین را نه به عنوان جزئی از کل بلکه به صورت مستعمره اداره می کند!حال با این اطلاعات اولیه سوال می کنیم؟ ایا مبارزات ملل شبه قاره هند و ملل قارههای افریقا و اسیا و امریکای لاتین بر ضد کشورهای استعمار گر ان  اروپائی را نوعی تجزیه طلبی بایست نامید  یا استقلال طلبی؟ و مبارزات ان ملل با مبارزات ملت بلوچ چه فرقی دارد که ما انها را استقلال طلب می نامیم و مورد حمایت جهان ازاد قرار می گیرند  اما مبارزان بلوچ را به اسم تجزیه طلب مورد انتقاد قرار داده و دولت به این بهانه باید انها را سرکوب نماید! در حالی که ملتهای ساکن در قاره امریکا اکثرا منشاء اروپائی داشتند و از ان قاره به امریکا مهاجرت نموده بودند در حالی که ملت بلوچ ملتی هست کاملا جدای از فارسها!و مردم  سایر قارهها نیز همان شرایط را داشتند که اینک بلوچستان دارای ان می باشد!یعنی استعمار و فقر و محرومیت از تمامی ازادیها و خواسته های ملی و مذهبی و دهها حق دیگر به علاوه غارت منابع و ثروتهای زیر زمینی و روی زمینی و دهها مورد دیگر که نیازی به اشاره ان نیست!در ضمن با نگاهی به تاریخ بلوچستان می بینیم که این سرزمین تنها یک قرن می باشد که بطور متمرکز به تصرف و اشغال ایران در امده هست و قبل از ان دارای حکومتی نیمه مستقل و مستقل بود و گاهگاهی به تصرف و اشغال در می امد اما به مدت کوتاه نه پیوسته! از لحاظ جغرافیائی نیز نام ان صدها سال هست که بلوچستان نامیده می شود بر عکس کلمه ایران که تنها 50 سال از نامیدن ان به این اسم نمی گذرد! علاوه بر ان از لحاظ زبانی و فرهنگی با فارسها تفاوت داشته و بر خلاف ادعای فارسها که زبان بلوچی را   لهجه ای از زبان فارسی می نامند این زبان دارای قدمت چندین هزار ساله می باشد و این فارسی هست که برای اولین بار در دربار سامانیان ساخته شد و بعدها رایج گردیده و  جای زبانهای دیگر نظیر پهلوی را گرفته هست! پس می بینیم که هیچگونه وابستگی به یک واحد کل نداشته بلکه بر عکس خود یک واحد کل می باشد که بنا بر شرایط زمانی خاص و با حمایت استعمار به اشغال درامده و این اشتباه خواهد بود که مبارزات ملت بلوچ را با کلمه تجزیه طلب تحقیر نمود بلکه انها نه تجزیه طلب بلکه استقلال طلب می باشند که به دنبال حقوق اولیه شان بوده و خواهان به دست گرفتن سرنوشت سرزمینشان می باشند! 

پهره: اخبار بلوچستان و جهان

گرّ کنت وهدی دل که نادانین

مهنتان زندے گیش کنت گرانین

دریگتین بیتکینَنت پَدا پیشی

وژدلین باریگ وشّ و شادانین

پاس کنت هنچو دل شپی پاسان

تو گوشے زانان تِبلی هَیوانین

بیا که بندپگان تیی زهیرانی

آتکگنت موسم سارت و ساچانین

ترانگان وشّین هلوتانی دنت

شنزگان نرمین هور شبستانین

چیر جَتنت تو چه کنڈی نوکاپان

کدّهان نوشان پُرّ و نیمانین

سر مچار سر گوْستنت سران ایشی

دپتری نکش اِش کت نمیر انین

جاهی که انسان اِنت نه انت پْریشتگ

چو وَ مردم هم باز انت شیتانین

چه کجا رهشونی بیارن که

سر بکنت ما را آپسری جوانین

جاهی مان جنت بات بهشتیے !

مومنین مردی اَت مسلمانین

من وتا دَور دات انگر و آسان

که په تودر بیَیت راهی آسانین

گهتر انت مرگ چه مُرتگین زندی

مَرگ نمیرانین ، زندی بیرانین

هاترا تییگا سر گوْزان سیتّان

تاوان تیی سیتّ اَنت پمّن تاوانین

چو که هاریا دیر سرین پُرشتگ

دَور نه بیت دارگ دْرک و میدانین

کولیگ په کْرامانی کپیپلّا

شنک پرا شهکّدا کما مْیانین

اَتک چو کَوشیا  کشّان کشّانا

شُت چو نودیا شنزان شنزانین

بُرت دلے سبر و تاکت و تاهیر

بمبهین دو ستیا دل و جانین

مرچی دیوانا مردمی گرْانین

کنڈ  زنوکیّن و پُل بروانین

وس کنان گو یاکین زبان للّ اِنت

گرْنچتگ گپّی زردا ارمانین

داتگین دردان بی دوائینان

ما کدی لوٹِت درد‍ی درمانین

تو  بهارانی ٹیٹلین آسک ئے

ما گنوکانی مُلکی   وَ یرانین

یکّی چمّ اِنت و یکّی چمّے روک

مٹ نه انت درستین مردم مهمانین

چو وَ همرنگ اَنت هوشگ  گندیمے

دانی دانی انت بی دان بی دانین

جت گِروکیا دوشی گوریچّان

جز مان که کیت انت هاری توپّانین

روچی سد رندا گم تیی کاینت

پَمّنا نر شیری نُدْریشانین

گوش بدار گالان بی بهائینان

همبلین بیل و همدل همزانین

چه زرا کشّان درّ و مروارد

چو که کوّاسین مهتران کانین

آلمی بهمنتگ سید مرچی

چه تئی سسّایا سچکان سچکانین

تُهم تاوان انت سورگ و سِنگان

سند و هوشاپان هشک و  بی کانین

چَرت و  آدْرو  کُت ڈگار،  عابد

دُرگلُے اندوهان دو دنتانین

عابد آسکانی

نیاد

آ په سری سودایی هم نیاد نکنت مارا

زانان که گلین شیرین فرهاد  نکنت ما را

بید چه تیی نیادانی نودانی تماها دوست

هچ پیمین گم و اندوه برباد نکنت ما را

نودان په منا گریتگ ماه مهگرا هم گپتگ

هانل بلے گران نازین هچ یاد نکنت ما را

من زند وتی بکشات په داد و دهش انگت

ڈکّالا تیی شهرے کس راد  نکنت ما را

تیی کهرے قضایا چه مے سر مان مسیتا کپت

په سهبے نمازا هم کس پاد نکنت ما را

ای بی وسی انت زندے گڈی دم و پاسانی

وهدی مان وتی لوگا کس سیاد نکنت ما را

کپتان چه دلان هنچوش بد نامان مان تیی شهرا

دلدار کسی سودا په واد نکنت ما را

جبار دلدار - کنارک 

غــــــــزل


آس وتــی و گِـــس وتـی سِـنـگ وتـی و سـر وتـی

زیــمــیــں دل ءَ کـجـا بَـراں تــیــر وتـــی جـَـگر وتـی

کینگ و کُست ءِ جمبر انت نَپت ءَ شَلیت و هار بیت

واے گِـدان ءِ نِـشـتَـگیں ! گوات ءَ کـَن ئے سَپـَر وتی

آهـن پـه آس مــوم بـیـت ، آپ نـه بــیــت دل تـئــی

او مــنـی مــهــر ءِ وَشنیاتک ! بیا واهگاں به بَر وتی


سِیت په جَنگ شَـکّل انت،وت په وت ءِ بَدل نه انت

رُسـتـم ءِ سـیـالی ءَ مـَرو ،گـُرز ءَ مـه کـن گـُزر وتی


« مولا ءِ شَـهـجـو ءَ بـگند ، گِـیـر آر ، تـَل و تازیاں »

چــاکــر ءِ هــاریــں گــورُم ءَ  مـَــلـّتــه کاه چـَر وتی


بـیـا پـه زمــیـن ءِ عاقبت ، کوهیں سَراں کناں قطار

دُژمــن ءِ هـَـؤر ءَ مــاں سَـرا هـَـار کـُتـه هـُنـَر وتــی


دل که سُچیت اگاں«‌عطا»! شیرکنیں گال زهر بنت

ما تئی خیال ءِ ساهگاں ،ما را مه لیک « دَر » وتی


                                               محمد اسحاق عطاشات 

پهره: اخبار بلوچستان و جهان  balochistan_world@hotmail.com

منی وطنتفتان بلوچیء منـّتا

منی وطـــن یک پچیں دیارے
منی وطن دشت و کوھسارے
منی وطـــــن کیچگ و تیابے
منی وطن پٹ و ریگزارے
منی وطـــن ھرچی است منیگنت

منی وطـــــــن بگجتانی کھچر
منی وطن شوانگانی بندر
منی وطــــــــن بزگرانی ھنکیں
منی وطن کوچیانی پژدر
منی وطـــن ھرچی است منیگنت

منـــی وطن کلگانی تصویر
منی وطن میتگانی زمزیر
منــــی وطن کنگرانی بازار
منی وطن سرگلانی شمشیر
منی وطـــن ھرچی است منیگنت

منی وطـــــن معدن ھزانگ
منی وطن زر و سھرءِ چانگ
منی وطن نپتءِ سیاھیں ساوڑ
منی وطن پمن درءِ دانگ

منی وطــــن ھرچی است منی إنت
منی وطـــن ھرچی است منیگنت

میر گلخان نصیر ـ کراچی ۲۱ جولای ۱۹۶۵ 

موسیقی مقامی سیستان و بلوچستان

بلوچی سازءُ زیمل دیم پہ زوال انت  

 عبدالوهاب ایران نژاد
هرقومی نوکیں ادب بہ بیت یا کہ ساز ءُ زیمل آئی ءِ بنپد کلاسیکل انت بلوچی نوکیں موسیقی بنپد هم باید انت بلوچی کلاسیکل موسیقی بہ بیت . بلے بژنی گپ ایش انت کہ مئے نوکیں سازءُ زیمل بلوچی کوهنیں ءُ کلاسیکل موسیقی بنیاد ءِ سرءَ ایر نہ انت. اے مزنیں تاوان ءَ بازیں سوبے هست. یکے اش انت کہ مئے کلاسیکل ءِ جنوک ئُ گشوکاں چوشیں علم ءُ زانتے نہ بیتگ کہ موسیقی میراثءَ آیوکیں نسلاں هیل بہ دینت.
دومی گپ ایش انت کہ مئے نوکیں موسیقی چہ کراچی ءِ شهرءَ بنگیج بیتگ کہ سک چہ هندی موسیقی ءَ اثر مندانت بلوچی نوکیں دورءِ نامدارتریں زیمل زانتاں ماں همے تهرءَ بلوچی نوکیں موسیقی ءِ بنپد ایر کتگ اے نسلءَ وت چہ هندی کلاسیک ءُ نیم کلاسیک موسیقی ءِ استادان سازءُ زیمل هیل کتگ اے نسل ءَ هندی موسیقی هم پہ ردءُ رهبند ءُ علم موسیقی نوکیں رهبنداں درنہ برتگ پہ درور نہ هدامرزی ستارءُ نے کہ شفیع ءُ نے کہ غلام رسول دینارزهی ءَ نُت کہ نوکیں موسیقی یادگرگ ءُ یاددیگ مزن تریں وسیلہ انت نزانتگ. اے استاداں اے دورءَ کہ موسیقی ءِ علم ءَ باز دیمروی کتگ انگت هما قدیمی ءِ گوش کنگ ءِ رهبند ءَ موسیقی هیل کرتگ یک دگہ دردی گپے ایش انت کہ مئے نوکیں نسل ءُ نوکیں دورءِ موسیقیءِ داوادار هچ کسءَ یک بلوچی سرجمیں زهیروکے کہ مئے سازءُ زیملءِ ارواه انت نوکیں ءُ یا بلوچی کوهنیں سازانی سرءَ جت نہ کنت اگاں چہ اے واجهاں جست بکن ۓ کہ بلوچی سازءُ زیملءِ میراث چی انت گڑا بڈءُ بگلے زهیروک ردکن انت . بلے زهیروکانی جنگءِ وهدءَ کمیت اش لنگ انت. یاکہ بلوچی سازءُ زیمل ءِ شاهگانی ءِ کسوءَ گوں بلوچی زیمل بازیں سازانی کسوءَ آسر کن انت اے گپ سهرا انت کہ سازءِ بازی موسیقی ءِ کوهنی یاکہ اصالت ءِ شونداری ءَ نہ کنت مروچی مئے سرودءُ بینجو هر غیر بلوچ ازمگرے جت کنت باید انت کہ مئے سازگر ، گوشنده یا کہ زیمل ساچ (موسیقار) گوں اے بلوچی سازاں بلوچی موسیقی بجن انت مروچی مئے زیمل دردناکیں کسو ایش انت کہ چہ وتی کوهنیں و کلاسیکل میراث ءَ سرسستگ ءُ گسر انت انگت مئے نوکیں موسیقی ءِ سرخیل چو شفیع ، ستارءُ غلام رسول دینارزهی زیمل ءُ ترز بلوچی کوهنیں موسیقی بوءَ کن انت یا کہ اے مرداں پہ هندی کلاسیکل موسیقی هیل کنگ ءَ مزنیں جهدءُ جفاے کش اتگ بلے بلوچی هنوگیں نسل ءِ گوشنده ءُ سازگراں چٹ بلوچی موسیقی نزان انت مروچی بلوچی موسیقی هما جا سربیتگ کہ یک هدوناکیں ورناے وتی گوشنده، ترزجوڑ کنوک وت ءَ بازارشنگ کنوک درست وت انت یکے چارکران زربیت کراچی غیر بلوچیں زیمل زانت ءُ اسٹوڈیو صاحباں آئی ءِ کیسٹ ءَ هپتگے توک ءَ درکن انت اشانی وت گڑءُ گیگانیں موسیقی نہ بلوچی انت ءُ نے کہ دگہ همساهگیں قومانی موسیقس انت یک سرابرائیں ءُ بے بیهـ ءُ بنیادیں موسیقی ے کہ مردم ایشیءِ سرءَ نہ کندات ءُ نہ کہ گریت کنت بلوچی کلاسیکل موسیقی وتی گڈی ساه ءَ گوں هدامرزی غلام قادر ءُ ملاکمالان کشک ءَ انت بلے نہ اے دوئیں بامرداں چوشیں علمی زانت ءُ ازمے هست ات کہ بلوچی موسیقی ءِ میراث ءَ پہ اے دگہ نسلاں سر بکن انت ءُ نے مئے نوکیں موسیقی سرخیلاں چوشیں هب ءُ زانتکاری ے هست ات کہ کوهنیں موسیقی ءِ میراث چہ کلاسیکل گوشوک ءُ جنوکاں هیل بکن انت پمیش ءَ بلوچی کوهنیں موسیقی ماں دنزءُ مجاں بیگواه انت ءُ مئے نوکیں موسیقی ترپلءُ ماں رنگراهاں سرسر جنگ انت اے موسیقی عمر بازنہ انت اے هم چو مئے کلاسیکل ءَ کل ءُ گور بیت. لهتے گیگان گروک انگت مئے کلاسیکل ءِ رندءَ کپتگ انت ءُ وتی منّ ءَ وت ءَ کلاسیکل ءِ میراث دار گوش انت بلے اے بیچارگ انگت نزان انت کہ بلوچی کلاسیکل موسیقی دَور دیرانت کٹ اتگ چی ءَ کہ مئے هنوگیں چاگرد ءِ مردماں کلاسیکل موسیقیءُ کوهنیں شاعری گوشدارگ ءِ وهد نیست اے رمب ءِ مردم انگت ملاکمالان ، هدامرزی غلام قادر ءُ ملا موسی ءِ گیگان ءَ گپت نکن انت اے وت گڑ ءُ بے روتگیں کلاسیکل کہ انگت نوکیں و کلاسیکل موسیقی فرق ءُ پیر ءَ نزانت ءُ کلاسیکل پنجگ ءِ ریتم ءِ جاگہ ءَ ڈهل آوارکنت کجامئے کوهنیں موسیقی ایرگوات ءَ گوست کنت یک رندے ایران نامداریں آهنگ سازے « ای ایران ای مرزپرگهر» سوت ءِ ترزۓ جوڑ کتگ یک جاهے بلوچی سازءُ زیمل بابت ءَ پہ بژن ءُ اپسوز گوشتگ ات کہ بلوچی اے سازگر ءُ گوشنده کہ رسمی دیوان ءُ مراگهاں بهر زیرانت اے انگت وتی سازءُ آوازءِ کوک (سُر) کنگ ءَ نزان انت ءُ اے انگت موسیقی هفتیں سرجمیں سُراں جت نہ کن انت ءُ یک کیوے پدماں پد تکرار کن انت اے مردءَ بلوچی موسیقی پژم هنچو جت ءُ شِتت انت کہ گوشت ۓ کہ من بلوچی موسیقی ءَ منّ ات نہ کناں ءُ اگاں نہ بزاں تنے وهدی من نہ اشکتگ یک دگہ المیه ے گوں بلوچی موسیقی ءَ اش انت کہ مئے هنوگیں ازمگراں بلوچی موسیقی وتی لاپ جوڑ کتگ من یک مشهوریں گوشندهے یک برے مان ترینت ءُ گوشت فلانی شما پرچے بلوچی موسیقی چو کم شرپ کتگ کہ مئے موسیقی پیشی ترزءُ گوشتگیں چیزانی گیگانءَ شری سرءَ گپت نہ کن ات؟ اے مردءَ یک حقیں پسوۓ منءَ دات ءُ گوشت ۓ کہ فلانی بلوچی موسیقی مئے انت . اگاں نہ ما وت شرزانیں کہ ماهچ نزانیں اے ڈولیں ازمگرانی دگہ تاوانے اش انت کہ هما ازمگر کہ پہ هب ءُ واهگ ازم ءِ پڑءَ کاینت دلپروش بنت اے ٹک ءِ ازمگر هروهد دیوانے نندانت پیسر ءَ وتی ڈنی ءُ ملکی سفرانی باروءَ گپ جن انت بزاں گوں گنگیں زبانے همے گوش انت کہ مئے ازم اگاں شمارا دوست نہ بیت شمئے وتی میار انت اگاں نہ گڑا چو من اینچو ملک ءُ هلکہ گولتگ ءُ یا مئے لهتے ازمگر لهتے دیواناں چینی ءُ ایرانی ءُ نزاناں کجام ملک ءِ ترزءُ سوتانی جنوک وت پیش دارانت نی اے وڑیں ازمگرانی راه ءَ کئے بُرّایت کہ چہ وتی موسیقی سرریچ ءُ دگہ قومانی موسیقیءِ جهانءَ سربیتگ انت قول سید « جهندم چہ بادگیرءَ کاپَرشُت» بلوچی ءَ زیمل ءَ هنچیں بامردے کہ سید هاشمی ءَ پکارات کہ نوکیں موسیقی دامن ءَ گوں کوهنیں میراث ءَ گرنچ بدات اگاں نہ بلوچی زیمل ءِ بانور گوں اے ماتوئی مهراں نہ سهمبه ایت ـ (هلاس)